Tesla va SpaceX birlashishi mumkin: Ilon Mask tarixdagi eng yirik korporativ bitimlardan biriga tayyorlanmoqda

Bloomberg agentligining xabar berishicha, elektromobillar ishlab chiqaruvchi Tesla va kosmik texnologiyalar sohasida faoliyat yurituvchi SpaceX o‘rtasidagi muzokaralar yangi bosqichga ko‘tarilgan. Manbalarga ko‘ra, kelishuv 2026-yil dekabrida e’lon qilinishi mumkin. Biroq muzokaralar 2027-yil boshigacha cho‘zilishi ehtimoli ham mavjud.

Hozircha kompaniyalar birlashuv bo‘yicha yakuniy qaror qabul qilmagan. Bitimning moliyaviy va huquqiy shartlari ham rasman oshkor etilmagan.

Bitim qiymati 3 trillion dollardan oshishi mumkin

Bloomberg keltirgan baholarga ko‘ra, SpaceX qiymati taxminan 1,9 trillion dollarga, Tesla kompaniyasining bozor kapitallashuvi esa 1,5 trillion dollarga teng.

Shu tariqa, ikki kompaniyaning umumiy qiymati 3,4 trillion dollarga yaqinlashishi mumkin. Bu esa bitimni jahon korporativ tarixidagi eng yirik birlashuvlardan biriga aylantiradi.

Biroq mazkur raqam kompaniyalarning taxminiy umumiy qiymatini ifodalaydi. U bitim uchun aynan shuncha mablag‘ to‘lanishini anglatmaydi.

Kelishuv aksiyalarni o‘zaro almashtirish orqali amalga oshirilishi mumkin. Bunda aksiyadorlarning yangi kompaniyadagi ulushi va boshqaruv tizimi muhim ahamiyat kasb etadi.

Nega Ilon Mask ikki kompaniyani birlashtirmoqchi?

Tesla va SpaceX turli sohalarda faoliyat yuritsa-da, ularning texnologik imkoniyatlari bir-birini to‘ldirishi mumkin.

Tesla elektromobillar, energiya saqlash tizimlari, avtonom transport va robototexnika yo‘nalishlarini rivojlantirmoqda. SpaceX esa raketalar, sun’iy yo‘ldoshlar, Starlink internet tarmog‘i va kosmik infratuzilma sohasida yetakchi kompaniyalardan biri hisoblanadi.

Ularning birlashishi sun’iy intellekt, ilg‘or mikrochiplar, robototexnika va avtonom boshqaruv texnologiyalarini rivojlantirish uchun yangi imkoniyatlar yaratishi mumkin.

Xususan, kompaniyalarning muhandislik tajribasi, ishlab chiqarish quvvatlari va moliyaviy resurslaridan birgalikda foydalanish yirik loyihalarni amalga oshirishni tezlashtirishi ehtimoli bor.

Biroq bunday hamkorlikning iqtisodiy samarasi kompaniyalar qanchalik muvaffaqiyatli integratsiyalashishiga bog‘liq bo‘ladi.

Birlashuvga qanday to‘siqlar mavjud?

Mutaxassislar ehtimoliy bitim bir qator murakkab masalalarni yuzaga keltirishi mumkinligini ta’kidlamoqda.

Birinchidan, SpaceX AQSH hukumati va mudofaa tizimi bilan yirik shartnomalar asosida ishlaydi. Tesla esa xalqaro bozorlarda, jumladan, Xitoyda keng ishlab chiqarish faoliyatiga ega. Bu holat milliy xavfsizlik va texnologik ma’lumotlarni himoya qilish bilan bog‘liq qo‘shimcha tekshiruvlarga sabab bo‘lishi mumkin.

Ikkinchidan, ikki kompaniyaning aksiyadorlari manfaatlarini muvofiqlashtirish talab etiladi. Aksiyalarni almashtirish shartlari, yangi boshqaruv tuzilmasi va Ilon Maskning kompaniyalar ustidan nazorati muzokaralarning muhim jihatlaridan biri bo‘lishi kutilmoqda.

Uchinchidan, turli biznes modellariga ega ikki yirik kompaniyani yagona tizimga birlashtirish katta tashkiliy va moliyaviy xarajatlarni talab qilishi mumkin.

Jahon texnologiya bozorida yangi gigant paydo bo‘ladimi?

Tesla va SpaceX birlashuvi amalga oshsa, elektromobilsozlik, kosmik texnologiyalar, sun’iy yo‘ldosh aloqasi, sun’iy intellekt va robototexnikani birlashtirgan yirik korporativ tuzilma shakllanishi mumkin.

Bu Ilon Maskning turli biznes yo‘nalishlarini yagona texnologik ekotizimga aylantirish strategiyasidagi muhim qadam bo‘lishi ehtimoli bor.

Shu bilan birga, kompaniyalar qiymatining yuqoriligi bitimning muvaffaqiyatini kafolatlamaydi. Uning natijasi moliyaviy shartlar, regulyatorlar qarori, aksiyadorlar pozitsiyasi va integratsiya jarayoniga bog‘liq bo‘ladi.

Hozircha birlashuv rasman tasdiqlanmagan. Shunga qaramay, Bloomberg xabari jahon texnologiya va moliya bozorlarida katta qiziqish uyg‘otmoqda.