Guterrish BMTning moliyaviy inqiroz xavfi haqida ogohlantirdi

BMT Bosh kotibi Antonio Guterrish a'zo davlatlarga "yaqinlashib kelayotgan moliyaviy inqiroz" xavfi haqida ogohlantiruvchi xat yubordi, deb xabar berdi Reuters juma, 30-yanvar kuni. 28-yanvar sanasidagi hujjatda to'lanmagan badallar bilan bog'liq og'ir vaziyat va sarflanmagan mablag'larni qaytarishni talab qiladigan byudjet qoidasi bilan bog'liq muammo ko'rsatilgan.

Reuters agentligining ta'kidlashicha, Guterres likvidlik inqirozining yomonlashishi haqida bir necha bor ogohlantirgan bo'lsa-da, bu uning hozirgi kungacha eng kuchli ogohlantirishidir. Bu tashkilotning asosiy donori Qo'shma Shtatlar ko'plab sohalarda ko'p tomonlama hamkorlikdan chekinayotgan bir paytda yuz bermoqda. "Inqiroz chuqurlashib bormoqda, dasturni amalga oshirishni xavf ostiga qo'ymoqda va moliyaviy inqirozga tahdid solmoqda. Vaziyat yaqin kelajakda faqat yomonlashadi", deb yozgan bosh kotib BMT a'zo davlatlarining doimiy vakillariga.

BMT qoidalariga ko'ra, badallar har bir a'zo davlat iqtisodiyotining hajmiga asoslanadi. Qo'shma Shtatlar asosiy byudjetning 22 foizini, undan keyin Xitoy 20 foizini tashkil qiladi. 2025-yil tugashidan besh hafta oldin 48 ta davlat BMT a'zolik badallarini to'liq to'lamagan edi. Ular orasida Qo'shma Shtatlar va Rossiya bor edi, Xitoy esa to'liq bajargan edi. Tashkilot rahbariyati keyinchalik Rossiya qolgan 71 million dollarni muntazam byudjetga qo'shganini e'lon qildi.

Vashingtonning pozitsiyasi

Qo'shma Shtatlar BMT agentliklari uchun ixtiyoriy moliyalashtirishni kamaytirdi va muntazam byudjet va tinchlikparvarlik operatsiyalari byudjetiga majburiy to'lovlarni amalga oshirishdan bosh tortdi. Prezident Donald Tramp, BMTning "ulkan salohiyati"ni tan olganiga qaramay, tashkilot buni anglamayotganini da'vo qildi va muqobil "Tinchlik Kengashi"ni yaratdi.

Guterrish o'z maktubida "tasdiqlangan muntazam byudjetning katta qismini moliyalashtiradigan badallarni qo'shmaslik to'g'risida rasman qarorlar e'lon qilinganini" ta'kidladi. U aniq mamlakatlarni nomlamadi, ammo BMT rasmiylari AQShning muntazam byudjetga qarzi 2,19 milliard dollarni tashkil etishini xabar qilishdi.

Vashington BMTga faol tinchlikparvarlik missiyalari uchun yana 1,88 milliard dollar va bajarilgan missiyalar uchun 528 million dollar qarzdor. AQSh Davlat departamenti Guterresning maktubi bo'yicha izoh berish so'roviga hali javob bermadi.